Chińscy pracownicy trenują AI, która ich zastąpi

Chińskie firmy technologiczne zaczęły wydawać pracownikom bezpośredni rozkaz: wytrenujcie agenta AI, który was zastąpi — i to wy macie mu przekazać całą wiedzę. Nie ma tu subtelności ani PR-owego owijania w bawełnę. Szef mówi, pracownik trenuje, a efekt ma obsłużyć jego własne zadania. Tyle że pracownicy postanowili się temu sprzeciwić.

Colleague Skill: narzędzie do własnego nekrologu zawodowego

Na GitHubie pojawił się projekt o nazwie Colleague Skill, który obiecuje „destylowanie” kompetencji pracownika do agenta AI. Mechanika jest prosta: wrzucasz historię swoich zadań, decyzji i procesów myślowych — a model uczy się naśladować twój styl pracy. Dla pracodawcy to marzenie. Dla pracownika to instrukcja obsługi własnego następcy.

Projekt szybko zebrał uwagę, ale nie taką, jakiej spodziewali się autorzy. Zamiast entuzjazmu — fala komentarzy z pytaniami w stylu „dlaczego mam sam siebie zwolnić?”

Czy entuzjazm wobec AI ma granicę?

Chińscy pracownicy tech uchodzili za jednych z bardziej otwartych na adopcję AI — szybko wdrażali Copiloty, generatory kodu, narzędzia do automatyzacji raportów. Ale aktywne uczestnictwo we własnej eliminacji to zupełnie inna kategoria psychologiczna.

MIT Technology Review opisuje to jako „wave of soul-searching” wśród ludzi, którzy do tej pory byli zwolennikami AI. Entuzjazm okazał się warunkowy: tak dla narzędzi zwiększających produktywność, nie dla projektu zakończonego własnym wyrzuceniem za drzwi.

To logiczne. Używasz AI, żeby pisać kod szybciej — dostajesz premię. Trenujesz AI, żeby pisała kod zamiast ciebie — dostajesz wypowiedzenie. Te dwa scenariusze nie są tożsame, choć firmy próbują je prezentować jako naturalną kontynuację.

Mechanizm, który zmienia relację pracownik–pracodawca

Problem wykracza poza sam projekt Colleague Skill. Schemat, który opisuje MIT Tech Review, ujawnia nową taktykę zarządzania: przerzucenie kosztów i odpowiedzialności za automatyzację na samych pracowników.

Zamiast wynajmować zewnętrznych konsultantów do analizy procesów, firmy każą ludziom samodzielnie dokumentować swoją wiedzę, opisywać workflow i testować agentów — po czym mogą ich zwolnić, mając gotowy cyfrowy substytut. Kapitał zainwestowany w onboarding i lata doświadczeń pracownika zostaje raz jeszcze wyciśnięty, tym razem na potrzeby modelu.

Dla firm to eleganckie rozwiązanie: zero kosztów konsultingu, gotowa baza wiedzy, możliwość redukcji etatu. Dla pracownika — nieodpłatna praca na rzecz własnego zastąpienia.

Co mówią sami pracownicy?

Sprzeciw przyjmuje kilka form. Część pracowników dokumentuje procesy wybiórczo — przekazując agentowi tylko rutynowe zadania, zatrzymując dla siebie wiedzę taktyczną i relacje z klientami. Inni otwarcie odmawiają lub negocjują warunki: jeśli mam trenować swojego następcę, chcę odprawę z góry.

Jeszcze inni robią to, co zawsze w takich sytuacjach — szukają nowej pracy, zanim agent będzie gotowy. Rynek pracy w chińskim tech jest napięty, ale nie na tyle, żeby pracownicy nie mieli alternatyw.

Czy firmy na Zachodzie pójdą tym samym tropem?

Colleague Skill powstał w Chinach, ale naśladowcy na Zachodzie się znajdą. Kilka startupów w USA i Europie już oferuje podobne narzędzia pod bardziej eufemistycznymi nazwami: „knowledge capture