Trustworthy AI od OpenAI: plan dla Europy i AI Act

OpenAI opublikowało oficjalne stanowisko wobec europejskich regulacji AI, deklarując wsparcie dla budowania ekosystemu zaufanej sztucznej inteligencji zgodnego z unijnym AI Act. To nie jest przypadkowy timing - AI Act wchodzi w życie etapami, a firmy z sektora mają coraz mniej czasu na dostosowanie się do wymogów.

Czego konkretnie chce OpenAI od Europy?

Firma Sama Altmana stawia na aktywny dialog z regulatorami, a nie reaktywne dostosowywanie się do gotowych przepisów. OpenAI chce uczestniczyć w kształtowaniu technicznych standardów bezpieczeństwa, testowania modeli oraz mechanizmów nadzoru nad systemami AI wysokiego ryzyka. Brzmi jak lobbing? Bo nim jest - tyle że opakowany w język współodpowiedzialności.

Kluczowe obszary, w których OpenAI deklaruje zaangażowanie:

• współpraca z European AI Office przy klasyfikacji modeli ogólnego przeznaczenia (GPAI)
• udostępnianie informacji o metodach ewaluacji bezpieczeństwa modeli
• wsparcie dla europejskich instytucji badawczych zajmujących się audytem AI
• uczestnictwo w konsultacjach dotyczących kodeksów postępowania dla dostawców modeli

Czy to altruizm, czy strategia rynkowa?

OpenAI nie działa charytatywnie. Europa to rynek z 450 milionami potencjalnych użytkowników i rosnącym apetytem na narzędzia AI w sektorze enterprise. Firmy, które aktywnie współkształtują regulacje, mają przewagę nad tymi, które dostosowują się do gotowych przepisów w ostatniej chwili.

Podobną strategię odpalił wcześniej Google przy negocjacjach wokół Digital Markets Act - obecność przy stole negocjacyjnym pozwoliła zmiękczyć kilka przepisów, które w pierwotnej wersji byłyby dla firmy kosztowne. OpenAI gra tę samą kartę.

AI Act dzieli systemy AI na cztery kategorie ryzyka. Modele takie jak GPT-4o czy o3 trafiają do kategorii GPAI z możliwością systemowego ryzyka - co oznacza najostrzejsze wymogi: obowiązkowe oceny ryzyka, raportowanie incydentów, testy red-teamingowe i transparentność wobec regulatorów. Niezastosowanie się grozi karami do 3% globalnego rocznego obrotu.

Bruksela patrzy, ale nie tylko na OpenAI

Europejskie instytucje mają na radarze wszystkich dużych dostawców modeli - Anthropic, Google DeepMind, Meta AI. OpenAI nie jest tu wyjątkiem, ale jako firma z najszerszą bazą użytkowników w Europie przyciąga szczególną uwagę.

Europejski Urząd ds. AI (AI Office), powołany w 2024 roku, ma za zadanie nadzorować właśnie dostawców modeli GPAI. To nowa instytucja z nowymi kompetencjami - i OpenAI wyraźnie woli z nią rozmawiać, zanim ta nauczy się szczekać.

Warto dodać, że stanowisko OpenAI pojawia się kilka miesięcy po tym, jak firma otworzyła biuro w Brukseli. To nie przypadek - fizyczna obecność w centrum decyzyjnym UE ułatwia budowanie relacji z urzędnikami i uczestnictwo w konsultacjach publicznych.

Co z bezpieczeństwem modeli?

OpenAI deklaruje dzielenie się metodologią ewaluacji bezpieczeństwa z europejskimi partnerami. To istotne, bo AI Act wymaga od dostawców modeli wysokiego ryzyka przeprowadzania i dokumentowania ocen ryzyka - i regulatorzy będą potrzebować wiedzy technicznej, żeby te dokumenty w ogóle ocenić.

Firma wspomina też o wsparciu dla niezależnych audytorów. Rynek audytu AI w Europie praktycznie nie istnieje - brakuje certyfikowanych podmiotów z kompetencjami do oceny dużych modeli językowych. To luka, którą ktoś musi wypełnić zanim przepisy zaczną działać w pełni.

Pierwsze obowiązki dla dostawców modeli GPAI weszły w życie w sierpniu 2024 roku. Pełne stosowanie AI Act - z wyjątkiem przepisów o zakazanych zastosowaniach - zaczyna się w sierpniu 2026 roku.